Na poprzedniej lekcji nauczyłeś się, jak działają funkcje w Excelu i czym różni się adresowanie względne, bezwzględne i mieszane.
Dziś zobaczysz, jak wykorzystać te zasady w praktyce, kiedy trzeba wykonać bardziej rozbudowane obliczenia: procenty, przeliczenia walut, warunki i podsumowania.

1. Przypomnienie – po co nam adresowanie bezwzględne i mieszane?

Kiedy kopiujesz formuły w dół lub w prawo, Excel automatycznie zmienia adresy komórek.
To wygodne, ale czasami chcemy, żeby jeden element pozostał niezmienny – wtedy używamy znaku $.

2. Przykłady zastosowań

Przykład 1. Obliczanie procentów

W kolumnie A masz punkty uczniów, a w komórce B1 – maksymalną liczbę punktów.
Chcesz policzyć, jaki procent z maksymalnej liczby uzyskał każdy uczeń.

Formuła:

=A2/$B$1

Dzięki użyciu $B$1 możesz skopiować formułę w dół, a Excel zawsze odnosi się do komórki B1.
Na koniec zmień format wyniku na procentowy (%).

Przykład 2. Przeliczanie walut (adresowanie mieszane)

W kolumnie A wpisz ceny w złotówkach, a w wierszu 1 – kursy walut (np. EUR, USD, GBP).
Formuła w komórce B2:

=$A2*B$1

• $A2 blokuje kolumnę z ceną,
• B$1 blokuje wiersz z kursem.

Dzięki temu możesz skopiować formułę w prawo i w dół, a wszystko przeliczy się automatycznie.

Przykład 3. Funkcja JEŻELI – warunki w praktyce

W kolumnie B masz procent uzyskanych punktów.
Chcesz przypisać ocenę w zależności od wyniku:

=JEŻELI(B2>=0,9;"6";JEŻELI(B2>=0,75;"5";JEŻELI(B2>=0,6;"4";JEŻELI(B2>=0,5;"3";"2"))))

Funkcja JEŻELI sprawdza warunki po kolei i zwraca odpowiedni wynik.
To coś w rodzaju „jeśli… to…” – poznasz to później również w programowaniu w Pythonie.

3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1 – Procenty punktów uczniów

• Utwórz tabelę i oblicz procent uzyskanych punktów, korzystając z adresu bezwzględnego.
• Skopiuj formułę w dół i sformatuj kolumnę jako procenty.
• Zapisz plik jako Procenty.

Ćwiczenie 2 – Tabela walut

• Utwórz tabelę z cenami w złotówkach i kursami walut.
• Oblicz ceny w walutach za pomocą formuły: =$A2*B$1
• Skopiuj formułę w prawo i w dół.
• Zapisz plik jako Waluty.

Ćwiczenie 3 – Kalkulator ocen

• Otwórz plik z poprzedniej lekcji i dodaj kolumnę Ocena.
• Wpisz formułę z funkcją JEŻELI, aby przypisać oceny na podstawie procentu.
• Zapisz plik jako Oceny.

4. Podsumowanie

• Adres bezwzględny ($A$1) – zawsze ta sama komórka.
• Adres mieszany ($A1 lub A$1) – blokuje kolumnę lub wiersz.
• Funkcje, takie jak JEŻELI, ŚREDNIA, SUMA, MIN, MAX, pozwalają szybko analizować dane.
• Dzięki adresowaniu mieszanym możesz tworzyć formuły, które działają w całych tabelach po jednym przeciągnięciu myszką.

Zadanie 1 – Nieobecności uczniów

Plik: LT8_D1_T2_ZAD1.xlsx

1. W tabeli znajdują się dane dotyczące godzin nieobecności uczniów.
2. Oblicz:
   • sumę wszystkich godzin nieobecności,
   • sumę godzin nieusprawiedliwionych,
   • procent godzin nieusprawiedliwionych w stosunku do wszystkich nieobecności.
3. Dodaj kolumny z danymi za grudzień i styczeń, przed kolumną RAZEM.
4. Dopisz fikcyjne dane pięciu nowych uczniów.
5. Zapisz plik pod nazwą G_nieusp.

Zadania 2-4

Pliki: LT8_D1_T2_ZAD2.xlsx, LT8_D1_T2_ZAD3.xlsx, LT8_D1_T2_ZAD4.xlsx

• wykonaj kolejne obliczenia i sprawdź, jak w praktyce działają różne funkcje i rodzaje adresowania.