Cele lekcji:

• utrwalisz umiejętność pracy w arkuszu kalkulacyjnym online,
• nauczysz się tworzyć wykresy na podstawie zebranych danych,
• przeanalizujesz wyniki i wyciągniesz wnioski,
• nauczysz się udostępniać plik i współpracować w chmurze (OneDrive / Office 365).

Wprowadzenie:

W poprzednim tygodniu rozpoczęliśmy projekt „Razem w chmurach”, w którym gromadziliście dane o czasie korzystania z różnych urządzeń.
Dzisiaj rozwiniemy ten projekt – każdy zespół doda dane do wspólnego arkusza i wykona wykresy.
Waszym zadaniem będzie też porównanie wyników oraz zapisanie krótkich wniosków.

Przykład danych do wpisania (plik ekrany2.0.xlsx)

Formuły użyte w arkuszu

Suma godzin dla każdego urządzenia

W wierszu „razem” (wiersz 11) policzono sumę godzin z całego tygodnia dla każdej osoby i urządzenia.

Przykład formuły dla komórki B11 (Laptop – AZ):

=SUMA(B4:B10)

Analogicznie:

• C11 → =SUMA(C4:C10)
• D11 → =SUMA(D4:D10) itd.

Średnia dzienna

W wierszu „średnia dzienna” (wiersz 12) obliczono, ile średnio godzin dziennie dana osoba korzystała z danego urządzenia.

Przykład formuły dla komórki B12 (Laptop – AZ):

=ŚREDNIA(B4:B10)

Suma wszystkich godzin dla osoby

W kolumnie J (Adam) i K (Basia) zliczono całkowity czas spędzony przed ekranem w tygodniu.

Formuła dla komórki J11 (Adam – razem):

=SUMA(B11;D11;F11;H11)

Formuła dla komórki K11 (Basia – razem):

=SUMA(C11;E11;G11;I11)

Średnia tygodniowa i dzienna (kolumna L)

Aby pokazać ogólne zestawienie dla porównania, obliczono średnią z kolumn J i K.

Tygodniowa – komórka L11:

=ŚREDNIA(J11:K11)

Dzienna – komórka L12:

=ŚREDNIA(J12:K12)

Wykres – „Użycie ekranów z podziałem na osoby”

Typ wykresu: kolumnowy (skumulowany / grupowany).
Zakres danych:
od A3 do I10
czyli kolumny z dniami tygodnia i godzinami dla AZ i BZ (bez wierszy „razem” i „średnia”).

Etapy wykonania:

1. Zaznaczono zakres A3:I10.
2. Wybrano z menu:
   Wstawianie → Wykres → Kolumnowy (skupiony).
3. Tytuł wykresu zmieniono na:
   „Użycie ekranów z podziałem na osoby”.
4. Legenda automatycznie pokazuje dni tygodnia,
   a oś pozioma prezentuje kategorie: laptop AZ/BZ, smartphone AZ/BZ, TV AZ/BZ, tablet AZ/BZ.

Objaśnienie danych:

• AZ (nauczyciel) – głównie laptop (przygotowanie lekcji, materiały, prezentacje),
  mniej smartfona (kontakt, komunikacja, planowanie), trochę tabletu przy robotyce.
• BZ (uczeń) – niewielkie użycie komputera (1–2 razy w tygodniu),
  częstsze użycie smartfona (czaty, ustalenia z koleżankami),
  TV kilka razy w tygodniu (seriale z mamą).

Zadania dla uczniów:

1. Otwórz plik w OneDrive (lub utwórz własny arkusz z tym samym układem).
2. Wpisz dane przykładowe lub własne pomiary.
3. Dodaj kolumnę z sumą tygodniową dla każdej osoby i urządzenia (funkcja =SUMA()).
4. Oblicz średnią (=ŚREDNIA()) – ile godzin dziennie przypada na każde urządzenie.
5. Utwórz wykresy:
   • wykres kolumnowy porównujący czas przed ekranami AZ i BZ,
   • wykres kołowy pokazujący udział urządzeń (np. które używane najczęściej).
6. Zapisz wnioski:
   • Kto korzysta częściej z urządzeń?
   • Które urządzenie jest najczęściej używane?
   • W które dni czas przed ekranem jest największy?

Jak zapisywać czas w formie dziesiętnej godziny

W arkuszu Excel (i w matematyce) często 1 godzina = 1,00, więc części godziny zapisujemy w ułamkach dziesiętnych, a nie w minutach.
Żeby to zrobić, przeliczamy minuty na część godziny:

Wytłumaczenie dla uczniów:

Ponieważ godzina ma 60 minut, każdą liczbę minut dzielimy przez 60.
Dzięki temu możemy wpisywać czas w arkuszu jako zwykłą liczbę (dziesiętną), a nie jako zapis godziny z dwukropkiem.

Przykłady do pokazania na tablicy lub w Excelu:

=15/60   → wynik 0,25
=20/60   → wynik 0,33
=45/60   → wynik 0,75

Praktyczne zastosowanie:

Jeśli uczeń np. oglądał film 45 minut i chce wpisać w arkuszu:

zamiast „0:45” lub „45 min” wpisuje 0,75

Dzięki temu łatwiej obliczyć sumę lub średnią — Excel potraktuje to jako zwykłe liczby, nie jako godziny zegarowe.

Udostępnienie:

• Udostępnij arkusz nauczycielowi (link „Tylko wyświetlanie” lub „Może edytować”).
• Nazwij plik według wzoru:
  Projekt_Grupa2_PracaWChmurze_Imię1N1_Imię2N2

Rozszerzenie dla chętnych:

• Dodaj kolumnę „Rodzaj aktywności” (nauka, rozrywka, komunikacja).
• Porównaj wyniki weekendowe z dniami roboczymi.
• Oblicz łączny czas w tygodniu i zaproponuj, jak można go ograniczyć lub lepiej zaplanować.

Wykres kołowy: Jakie urządzenia zajmują Ci najwięcej czasu?

Na podstawie zebranych danych przygotuj wykres kołowy, który pokaże, na jakie urządzenia poświęcasz najwięcej czasu w tygodniu.
Dzięki temu zobaczysz, które ekrany dominują w Twoim dniu!

Krok po kroku:

1. Zaznacz dane, które chcesz przedstawić na wykresie.
   Jeśli korzystasz z przykładowego pliku, zaznacz:
   • etykiety urządzeń: laptop, smartphone, TV, tablet,
   • oraz odpowiadające im wartości z wiersza „razem” (dla Ciebie lub dla Twojej grupy).
     Przykładowy zakres: B3:H11 (lub tylko kolumny z Twoimi danymi, np. B11, D11, F11, H11).
2. Wybierz z menu:
   Wstawianie → Wykres → Kołowy.
3. Dodaj tytuł wykresu, np.
   „Jakie urządzenia zajmują mi najwięcej czasu?”
4. Kliknij prawym przyciskiem myszy na wykres i wybierz:
   Dodaj etykiety danych → Dodaj wartości procentowe.
5. Zmień kolory lub styl wykresu, aby był czytelny i estetyczny.
   Możesz też dodać obramowanie lub cień, aby wyglądał bardziej profesjonalnie.

Twoje zadanie:

• Opisz, które urządzenie zajmuje najwięcej czasu w Twoim tygodniu.
• Które najmniej?
• Czy proporcje Cię zaskakują?
• Porównaj swój wykres z kolegą lub koleżanką z grupy i porozmawiajcie o różnicach.

Dla chętnych:

Spróbuj przygotować dwa wykresy kołowe obok siebie – dla dwóch osób z grupy.
Zobacz, jak różnią się Wasze proporcje – kto więcej czasu spędza przy komputerze, a kto przy telefonie?

Zadanie w parach – Porównanie wykresów kołowych

W tym zadaniu pracujecie w parach lub małych grupach.
Każdy z Was ma już gotowy wykres kołowy pokazujący, jak rozkłada się Wasz czas spędzony przed ekranem w ciągu tygodnia.
Teraz porównacie swoje wyniki i wyciągniecie wspólne wnioski.

Krok po kroku:

1. Udostępnij swój arkusz partnerowi w chmurze (OneDrive → „Udostępnij → Może wyświetlać”).
   W razie potrzeby otwórzcie oba wykresy równocześnie na ekranie (lub w widoku obok siebie w Excel Online).
2. Porównajcie:
   • które urządzenie zajmuje najwięcej czasu u każdej osoby,
   • które jest używane najrzadziej,
   • czy proporcje są podobne, czy bardzo się różnią,
   • w jakich dniach korzystacie najczęściej z ekranów.
3. Wspólnie napiszcie 3 krótkie wnioski w dokumencie tekstowym online (Word w chmurze lub Dokumenty Google).
   Nadajcie plikowi nazwę: Wnioski_Grupa1_WykresyKolowe.docx i zapiszcie w folderze grupowym w OneDrive.

Przykładowe pytania pomocnicze:

• Czy więcej czasu przed ekranem spędza osoba dorosła czy dziecko?
• Które urządzenie najbardziej różni się w użyciu między Wami?
• Czy zauważyliście, że weekend wygląda inaczej niż dni szkolne?

Dla chętnych:

Spróbujcie przygotować jeden wspólny wykres, który pokazuje sumę Waszego czasu ekranowego.
Wtedy zobaczycie, jak wygląda łączny „czas ekranowy” Waszej pary w podziale na urządzenia.