1. Wprowadzenie

Cele lekcji

Po tej lekcji:

• potrafisz wykorzystać warstwy w GIMP-ie do tworzenia złożonych obrazów,
• używasz narzędzi zaznaczania, w tym Inteligentnych nożyc, do wycinania obiektów,
• umiesz łączyć różne zdjęcia w fotomontaż i kolaż,
• wiesz, jak zapisać i wyeksportować plik w odpowiednim formacie (XCF, JPG),
• rozumiesz, jak dobór formatu wpływa na jakość i możliwości edycji obrazu.

Na tej lekcji połączysz kilka poznanych wcześniej umiejętności — tworzenie i modyfikowanie obrazów, pracę na warstwach oraz wykorzystanie narzędzi zaznaczania.
Dowiesz się, jak powstają fotomontaże (łączenie elementów z różnych zdjęć) i kolaże (kompozycje z kilku fotografii na jednej planszy).

Podobnie jak w reklamach czy okładkach czasopism, nauczysz się tworzyć realistyczne lub artystyczne zestawienia zdjęć.

2. Anaglif

Istnieją programy graficzne umożliwiające tworzenie tzw. anaglifów – obrazów, które sprawiają wrażenie trójwymiarowych podczas oglądania przez specjalne okulary (z czerwono-niebieskimi filtrami).
To ciekawy przykład zaawansowanego fotomontażu, który łączy dwa obrazy widziane z różnych perspektyw.

Rys. przykładowy obraz 3D lub anaglif

3. Ćwiczenia praktyczne

Zadanie 1. Tworzymy fotomontaż

1. Otwórz w GIMP-ie zdjęcie miasta.
2. Dodaj nową warstwę i wklej na nią zdjęcie zwierzęcia (np. krowy, psa, kota).
3. Użyj narzędzia Inteligentne nożyce, aby precyzyjnie wyciąć tło.
4. Dopasuj rozmiar i położenie zwierzęcia, by wyglądało realistycznie.
5. Dodaj podpis: „Zwierzę w mieście” za pomocą narzędzia Tekst.
6. Zapisz plik w formacie XCF pod nazwą:
   Zwierze_w_miescie.xcf
7. Wyeksportuj gotową pracę jako obraz JPG:
   Zwierze_w_miescie.jpg
8. Zapisz pliki w folderze:
9. GIMP\03_Tworzenie_i_modyfikowanie\zadania\
   

zdjęcie: krowa w mieście

W ramach wykonania zadania możesz użyć narzędzi zaznaczania.

Zdjęcie: Wybrane narzędzia zaznaczania.

Zdjęcie: Zastosowanie inteligentnych nożyc.

Zadanie 2. Tworzymy kolaż

1. Wybierz 3–4 zdjęcia z wakacji lub z Internetu.
2. Umieść każde zdjęcie na osobnej warstwie.
3. Ułóż je w kompozycję, zmieniając ich rozmiar i przezroczystość.
4. Dla urozmaicenia możesz dodać ramkę, cień lub kształt (np. elipsę).
5. Zapisz plik jako Kolaz.xcf i wyeksportuj do formatu JPG:
   Kolaz.jpg
6. Zapisz w folderze:
7. GIMP\03_Tworzenie_i_modyfikowanie\zadania\
   

zdjęcie: przykładowy kolaż

Zdjęcie: Gotowy projekt kolaż z zastosowaniem przykładowego efektu „elipsa”.

1. Każde zdjęcie to osobna warstwa

Najpierw upewnij się, że każde zdjęcie masz na osobnej warstwie:

• Wklej każde zdjęcie do projektu (Ctrl + V),
• Potem kliknij Warstwa → Do nowej warstwy,
• Dzięki temu możesz je niezależnie przesuwać, obracać i zmieniać ich właściwości.

Okno warstw włączysz skrótem Ctrl + L.

2. Zmiana rozmiaru zdjęcia (skalowanie)

Aby dopasować wielkość poszczególnych zdjęć:

1. Zaznacz warstwę, którą chcesz zmienić, w oknie warstw.
2. Wybierz narzędzie Skalowanie (skrót: Shift + T)
   lub kliknij ikonę 🔲 z małą strzałką w narzędziach.
3. Kliknij w obraz – pojawi się siatka skalowania.
4. Złap za róg i przeciągnij, by zmienić rozmiar.
5. Kliknij Skaluj, gdy jesteś zadowolony z efektu.

Jeśli chcesz zachować proporcje, zaznacz opcję Zachowaj proporcje (ikona łańcucha).

3. Zmiana przezroczystości (nieprzezroczystości)

To pozwala, by jedno zdjęcie delikatnie „prześwitywało” przez drugie.

1. Zaznacz odpowiednią warstwę w oknie warstw.
2. Na górze panelu znajdziesz suwak Nieprzezroczystość (Opacity).
3. Przesuń go w lewo – zdjęcie stanie się bardziej przezroczyste.
   • np. 100% → całkowicie widoczne
   • 50% → półprzezroczyste
   • 20% → bardzo delikatne tło

Możesz np. ustawić tło na 40%, a zdjęcia w środku kolażu na 80–100%, żeby się wyróżniały.

4. Ułożenie w kompozycję

Teraz przesuń i ułóż warstwy tak, żeby kolaż był ciekawy wizualnie:

• Użyj narzędzia Przesunięcie (M lub cztery strzałki w ikonach) – przesuń zdjęcia na odpowiednie miejsca.
• Zmieniaj kolejność warstw w oknie warstw (przeciągając je w górę lub w dół), aby część zdjęć była na wierzchu, a inne w tle.
• Możesz też dodać efekt „elipsy” lub „miękkich krawędzi” (menu Zaznaczenie → Zmiękcz krawędź) dla lepszego wtopienia zdjęć.

5. Przykład efektu końcowego

• W tle np. krajobraz (warstwa z małą nieprzezroczystością ~40%)
• Na nim kilka zdjęć z wakacji w różnych rozmiarach
• Każde lekko obrócone (narzędzie Obrót – Shift + R)
• Na wierzchu podpis: „Moje wspomnienia z lata”

4. Sprawdzam siebie

• Format XCF służy do dalszej edycji i przechowuje warstwy.
• Format JPG zajmuje mniej miejsca, ale spłaszcza obraz i nie zachowuje informacji o warstwach.
• W GIMP-ie można poprawiać jakość zdjęć i dodawać efekty artystyczne.
• Każda warstwa to niezależny element obrazu – możesz je przesuwać, ukrywać i łączyć.
• Do tworzenia kształtów (np. prostokątów, kół) używaj narzędzi Zaznaczania.
• Dzięki pracy na warstwach i narzędziom selekcji można tworzyć złożone kompozycje graficzne: fotomontaże i kolaże.

Pytania sprawdzające

1. Czym różni się format XCF od JPG?
2. Jakie narzędzie umożliwia precyzyjne wycinanie obiektów ze zdjęcia?
3. Czym różni się kolaż od fotomontażu?
4. Dlaczego warstwy są ważne w pracy z obrazami?
5. Jak można dodać podpis w GIMP-ie?
6. Dlaczego warto zapisać pracę w dwóch formatach?

Zadania rozwijające

1. Otwórz dowolne zdjęcie i zastosuj efekt poprawiający ostrość lub kolor.
2. Utwórz kolaż w nietypowym kształcie – np. elipsy, serca lub fali.
3. Zaprojektuj reklamę swojej szkoły (hasło + zdjęcie + logo).
4. Eksperymentuj z filtrami: wypróbuj Filtry → Artystyczne i porównaj efekty.
5. Stwórz mini-serię kolaży przedstawiających różne pory roku.

4. Zapis i udostępnianie pracy

Po wykonaniu wszystkich ćwiczeń:

1. Zapisz każdy projekt w chmurze (OneDrive) w folderze Informatyka_7_Imię_Nazwisko / GIMP / Tworzenie_i_modyfikowanie.
2. Udostępnij folder nauczycielowi.
3. Dla bezpieczeństwa wyeksportuj też wszystkie prace do formatu PDF i zapisz lokalnie w folderze:

Dokumenty / Informatyka_7_Imię_Nazwisko / GIMP

Twoje pliki powinny znajdować się w folderze:
GIMP\03_Tworzenie_i_modyfikowanie\zadania\

1. Zwierze_w_miescie.xcf
2. Zwierze_w_miescie.jpg
3. Kolaz.xcf
4. Kolaz.jpg

Udostępnij folder nauczycielowi w chmurze OneDrive (uprawnienia: tylko do wyświetlania).

5. Materiały dodatkowe

Pliki z obrazami (znajdź podobne w Intrenecie za pomocą przeglądarki internetowej): miasto, zwierzę, wakacje
Filmy edukacyjne:
– Stosowanie inteligentnych nożyc

ref. praca-z-warstwami-obrazu-w-programie-gimp