1. Wprowadzenie

Dzisiaj poznasz jedną z najważniejszych rzeczy w programowaniu – iterację, czyli wykonywanie tej samej czynności wiele razy.
W Scratchu robiłeś to blokami „powtarzaj” lub „zawsze”.
W Pythonie będziesz robić to za pomocą pętli for.

Dziki iteracji możliwe jest wykonywanie wielu działań w sposób automatyczny, bez powtarzania tego samego kodu.
W kilku liniach może zrobić coś, co ręcznie wymagałoby wielu powtórzeń.

Wyobraź sobie, że trzeba policzyć 20 wyników, odliczyć od 10 do 0, wypisać tabliczkę mnożenia albo przeanalizować listę liczb. Bez iteracji musiałbyś pisać 20 osobnych instrukcji. Python zrobi to za ciebie — wystarczy użyć pętli.

Iteracja polega na tym, że komputer wykonuje tę samą operację wiele razy, przechodząc przez kolejne wartości zmiennej.
Widziałeś to już w Scratchu w blokach powtarzaj i zawsze.
Teraz zrobisz to samo w Pythonie, ale dokładniej i bardziej elastycznie.

Pętla for pozwoli ci:

• powtarzać działanie określoną liczbę razy,
• przechodzić po elementach listy (np. punktach gracza),
• wykonywać obliczenia krok po kroku,
• łączyć iterację z warunkami, aby program podejmował decyzje w trakcie pracy.

Dziś przećwiczysz wszystkie podstawowe zastosowania pętli for, a potem wykorzystasz je w krótkim, własnym zadaniu twórczym.

W Pythonie iteracje tworzymy za pomocą instrukcji for. Dzięki niej możesz łatwo wykonać jakąś czynność 5 razy, 10 razy, albo dla wszystkich elementów w kolekcji.

2. Schemat blokowy algorytmu iteracyjnego

Rys. schemat blokowy algorytmu, który oblicza pola pięciu działek.

Zwróć uwagę, że:

– na początku ustawiana jest zmienna i = 1,
– algorytm wprowadza dane (x i y),
– oblicza pole,
– wypisuje wynik,
– zwiększa i o 1 (to jest licznik!),
– sprawdza, czy i jest równe 5,
– jeśli nie, wracasz do wcześniejszych kroków.

To dokładnie to samo, co robi Scratch, kiedy używasz bloków „zmień i o 1” oraz „powtarzaj 10 razy”.

To jest pierwsze odwołanie do książki. Tutaj wkleisz zrzut schematu (strona 79).

3. Jak wygląda iteracja w Pythonie

Pętla for jest bardzo prosta:

for i in [1, 2, 3]:
    print(i)

Python wykona print trzy razy: dla 1, 2 i 3.

Możesz też użyć range:

for i in range(5):
    print(i)

range(5) tworzy liczby: 0, 1, 2, 3, 4.

To jest identyczne jak w Scratchu ustawienie „powtarzaj 5 razy”.

Naciśnij przycisk Run.
Zobacz, co pojawia się w oknie wyników, zapisz sprawdzony kod na swojej chmurze i udostępnij folder nauczycielowi. Opis organizacji plików z lekcji znajduje się w punkcie 6 niniejszej instrukcji.

4. Pierwsze ćwiczenia

Skopiuj i uruchom następujące przykłady:

Ćwiczenie 1
Wyświetl liczby od 0 do 4:

for i in range(5):
    print(i)

Ćwiczenie 2
Wyświetl liczby od 1 do 10:

for i in range(1, 11):
    print(i)

Ćwiczenie 3
Wyświetl liczby parzyste od 2 do 20:

for i in range(2, 21, 2):
    print(i)

Po każdym przykładzie zatrzymaj się i odpowiedz sobie:
Co jest wartością i w każdej kolejnej iteracji?
Ile razy wykonał się print?

5. Odwołanie do warunków (to, co już robiłeś)

Połącz teraz pętlę z warunkiem, który znasz z poprzedniej lekcji.
Wklej i uruchom:

for i in range(1, 21):
    if i % 2 == 0:
        print(i, "jest parzyste")
    else:
        print(i, "jest nieparzyste")

To jest pierwszy moment, kiedy Python zaczyna robić coś ciekawszego:
sam analizuje liczby i podejmuje decyzje.

6. Przykład praktyczny – liczenie punktów

Wyobraź sobie, że masz listę punktów zdobywanych przez gracza:

punkty = [10, 20, 15, 30, 25]

Użyj pętli, aby wypisać każdy wynik:

punkty = [10, 20, 15, 30, 25]

for p in punkty:
    print("Zdobyłeś:", p)

Możesz dodać sumowanie:

suma = 0
for p in punkty:
    suma += p

print("Łączna liczba punktów:", suma)

To już jest bardzo praktyczny program.

7. Ćwiczenie z książki – obliczanie pól prostokątów

Otwórz stronę 81. Tam jest program, który oblicza pola pięciu działek.
Oto kod, przepisany bez zmian:

for i in range(5):
    a = int(input("Podaj długość pierwszego boku: "))
    b = int(input("Podaj długość drugiego boku: "))
    pole = a * b
    print("Pole działki:", pole)

Przetestuj, jak działa.
Zwróć uwagę: program wykona się pięć razy, bez potrzeby przepisywania kodu pięć razy.

To jest drugie miejsce, gdzie możesz wkleić zrzut z książki.

8. Dodatkowe ćwiczenia

Ćwiczenie A
Wyświetl wszystkie liczby od 100 do 1 (odwrotnie).

Ćwiczenie B
Wypisz litery swojego imienia po jednej w każdej linii.
Podpowiedź:

for litera in "Adam":
    print(litera)

Ćwiczenie C
Wypisz tabliczkę mnożenia dla liczby 7:

for i in range(1, 11):
    print(7, "x", i, "=", 7*i)

Ćwiczenie D
Wypisz pięć losowych liczb od 1 do 10.
Podpowiedź – na dole dopisz:

import random
for i in range(5):
    print(random.randint(1, 10))

9. Zadanie twórcze (własna praca – NIE do przepisania)

Napisz własny program wykorzystujący pętlę for, który:

• wykonuje co najmniej 6 iteracji,
• używa zmiennej w pętli,
• w każdej iteracji robi coś ciekawego (np. oblicza coś, wypisuje tekst, tworzy mini-animację tekstową, sprawdza warunek, analizuje listę).

Przykłady pomysłów:

– symulator odliczania do startu rakiety,
– generator świątecznych życzeń (sekcja 1 -> sekcja 2 -> sekcja 3),
– program, który wypisuje prognozę temperatur na następne 7 dni,
– kalkulator oszczędności (każdego miesiąca dodaje pewną kwotę),
– licznik kroków w grze RPG.

Twoje zadanie ma być twoim pomysłem – nie kopiuj gotowych przykładów.

10. Podsumowanie

Dzisiaj poznałeś pętlę for, funkcję range, iteracje i sposób powtarzania działań w programie.
Wykorzystasz to na następnej lekcji, kiedy zaczniemy pisać bardziej złożone programy oraz mini-projekty.

Na następnej lekcji przejdziemy też do pierwszych prostych funkcji.