1. Cel lekcji

Po zakończeniu tej lekcji:

rozumiesz, czym jest zmienna w Pythonie,
umiesz wykonywać działania matematyczne w programie,
potrafisz wprowadzać dane z klawiatury,
tworzysz proste programy obliczeniowe,
utrwalasz pojęcia: algorytm, specyfikacja zadania, lista kroków, schemat blokowy,
zapisujesz pliki zgodnie z ustaloną strukturą folderów na OneDrive.

2. Powtórzenie – najważniejsze informacje

Co to jest algorytm?

Opis krok po kroku, jak rozwiązać problem.

Specyfikacja zadania

dane wejściowe,
wyniki,
opis tego, co trzeba zrobić.

Sposoby przedstawiania algorytmów

opis słowny
lista kroków
schemat blokowy
program komputerowy

Program w Pythonie

Zestaw instrukcji wykonywanych kolejno od góry do dołu.

Interpreter Pythona

Wykonuje instrukcje natychmiast (tryb interaktywny) lub uruchamia programy zapisane w pliku.

3. Nowe zagadnienia — zmienne i działania

Zmienne

To „pudełka” na dane. Nadajemy im nazwy:

rok = 2024
imie = "Ola"
srednia = 4.75

Operatory matematyczne

Operator	Działanie	Przykład	Wynik
+	dodawanie	23 + 56	79
–	odejmowanie	987 – 233	754
*	mnożenie	432 * 6	2592
/	dzielenie	55 / 3	18.33…
//	dzielenie całkowite	55 // 3	18
%	reszta z dzielenia	36 % 4	0

Wejście z klawiatury – input()

liczba = input("Podaj liczbę: ")

Uwaga: input() zwraca tekst → aby mieć liczbę:

liczba = int(input("Podaj liczbę: "))

Jak dodawać komentarze do kodu w Pythonie

Każdy program z tej lekcji (oraz z części „rozszerzenie”) powinien zawierać komentarze, które krótko opisują, co robią poszczególne linie kodu.

Komentarze w Pythonie zapisujemy po znaku #.

Służą one do wyjaśnienia logiki programu — komputer je ignoruje, ale człowiek dzięki nim rozumie, co się dzieje w kodzie.

Przykład 1 — komentarze linia po linii

a = 5           # ustawiam zmienną a na wartość 5
b = 3           # ustawiam zmienną b na wartość 3

suma = a + b    # obliczam sumę liczb a i b
print(suma)     # wyświetlam wynik działania

Przykład 2 — komentarz do grupy instrukcji

# Wczytanie dwóch liczb i obliczenie ich średniej
x = float(input("Podaj pierwszą liczbę: "))
y = float(input("Podaj drugą liczbę: "))

srednia = (x + y) / 2     # wzór na średnią arytmetyczną
print("Średnia:", srednia)

Jak powinny wyglądać Wasze komentarze?

krótkie i konkretne: „wyświetlam wynik”, „zwiększam licznik”, „obliczam pole prostokąta”,
do każdej istotnej instrukcji,
zrozumiałe — tak, aby inna osoba mogła odczytać kod bez tłumaczenia,
nie powtarzające tego samego bez sensu (np. a = a + 1 # a = a + 1 — takich nie robimy).

Komentarze są obowiązkowe we wszystkich plikach.

4. Część praktyczna – do wykonania w przeglądarce

Naciśnij przycisk Run.
Zobacz, co pojawia się w oknie wyników, zapisz sprawdzony kod na swojej chmurze i udostępnij folder nauczycielowi. Opis organizacji plików z lekcji znajduje się w punkcie 6 niniejszej instrukcji.

Ćwiczenie 1 — przypisywanie wartości zmiennym

Wpisz:

liczba = 23
liczba = liczba + 1
print(liczba)

reszta = liczba % 3
print(reszta)

Zapisz plik:
zmienne.py

W tym i kolejnych zadaniach dodaj do programu komentarze (#), które krótko opiszą, co robi każda linia kodu.

Przykład komentarzy do tego programu

liczba = 23              # ustawiam wartość zmiennej liczba na 23
liczba = liczba + 1      # zwiększam liczbę o 1
print(liczba)            # wyświetlam nową wartość zmiennej liczba

reszta = liczba % 3      # obliczam resztę z dzielenia liczby przez 3
print(reszta)            # wyświetlam obliczoną resztę

Ćwiczenie 2 — wprowadzanie danych z klawiatury

Wpisz:

miasto = input("Podaj nazwę miasta: ")
print("Wybrałeś:", miasto)

a = int(input("Podaj pierwszą liczbę: "))
b = int(input("Podaj drugą liczbę: "))
print("Suma:", a + b)

Zapisz plik:
wejscie.py

Ćwiczenie 3 — obliczenia z użyciem inputów

Zadanie: napisz program obliczający sumę dwóch liczb.

a = int(input("Podaj a: "))
b = int(input("Podaj b: "))
suma = a + b
print("Suma liczb:", suma)

Zapisz plik:
suma.py

Ćwiczenie 4 — pole i obwód prostokąta

a = float(input("Długość boku a: "))
b = float(input("Długość boku b: "))

pole = a * b
obwod = 2 * (a + b)

print("Pole:", pole)
print("Obwód:", obwod)

Zapisz plik:
prostokat.py

Ćwiczenie 5 — lista dni tygodnia (powtórka)

Napisz program wypisujący 7 dni tygodnia, każdy dzień w nowej linii.

print("Poniedziałek")
print("Wtorek")
...

Zapisz:
tydzien.py

5. Zadania dodatkowe (jedno do wyboru)

Zadanie 1 – kubatura prostopadłościanu

Wczytaj długości krawędzi a, b, c i policz objętość.

Plik: prostopadloscian.py

Zadanie 2 – cena 1 m² działki

Dane: 80 arów, cena: 56 000 zł.
Oblicz cenę 1 m².

Plik: cena_dzialki.py

Zadanie 3 – tłumaczenie

Utwórz program wypisujący 4 napisy po kolei, każdy w osobnej linii, np.:

komunikacja
lub
interpretacja
reszta

Plik: translacja.py

6. Miejsce zapisu plików

Wszystkie pliki wpisać do folderu:

OneDrive
 └── Python
      └── 03_zmienne_i_dzialania
          ├── zmienne.py
          ├── wejscie.py
          ├── suma.py
          ├── prostokat.py
          ├── tydzien.py
          ├── prostopadloscian.py (opcjonalnie)
          ├── cena_dzialki.py (opcjonalnie)
          └── translacja.py (opcjonalnie)

7. Zadania praktyczne – rozszerzenie

W tej części utrwalimy nowe pojęcia, a jednocześnie przećwiczymy umiejętności potrzebne przy rozwiązywaniu zadań opartych na algorytmach.
W szczególności będziemy ćwiczyć:

analizę działań wykonywanych krok po kroku,
śledzenie zmian wartości zmiennych,
zamianę opisu słownego lub pseudokodu na program w Pythonie,
uruchamianie i testowanie kodu w przeglądarce (interfejs trinket – patrz wyżej),
zapisywanie poprawnych plików na OneDrive zgodnie z ustaloną strukturą.

7.1. Jak analizować algorytm – lista kroków

Przed napisaniem programu warto przejść przez następujący schemat:

Przeczytaj opis zadania lub algorytmu od początku do końca.
Wypisz zmienne i ich wartości początkowe.
Narysuj prostą tabelę śledzenia (kolumny: krok, wartości zmiennych).
Wypełniaj tabelę, wykonując instrukcje jedna po drugiej.
Zapisz ewentualnie pseudokod.
Dopiero na końcu przepisz rozwiązanie na program w Pythonie.
Uruchom kod w przeglądarce i porównaj wynik z analizą ręczną.

To uniwersalna metoda na każde zadanie algorytmiczne.

7.2. Ćwiczenie 6 — suma liczb parzystych (pseudokod → Python)

Specyfikacja zadania:

Wynik: suma liczb parzystych od 2 do 6.

Lista kroków:

s = 0
dla i od 1 do 3:
s = s + 2*i
wypisz s

Program w Pythonie (do uruchomienia w interfejsie powyżej):

s = 0
for i in range(1, 4):   # 1, 2, 3
    s = s + 2 * i       # parzyste: 2, 4, 6

print("Suma liczb parzystych:", s)

Zapisz jako:
04_suma_parzystych.py

7.3. Ćwiczenie 7 — suma kwadratów liczb

Specyfikacja:

Wynik: suma kwadratów liczb od 1 do 5.

Lista kroków:

s = 0
dla i od 1 do 5:
s = s + i*i
wypisz s

Program:

s = 0
for i in range(1, 6):     # 1..5
    s = s + i * i

print("Suma kwadratów:", s)

Przed uruchomieniem spróbuj policzyć wynik w tabeli śledzenia.
Zapisz jako: 04_suma_kwadratow.py

7.4. Ćwiczenie 8 — zamiana wartości zmiennych

Rozumienie kolejnych instrukcji przypisania jest kluczowe.

Kod do analizy:

a = 2
b = 3
a = a + b
b = a - b

Zanim uruchomisz — przewidź wynik ręcznie.

Dodaj:

print("a =", a, "b =", b)

Sprawdź wynik i zapisz jako:
04_zamiana_zmiennych.py

Dodatkowe zadanie: dopisz kolejne instrukcje, które przywrócą pierwotne wartości (2 i 3).

7.5. Ćwiczenie 9 — dla każdego elementu dodaj wartość i wypisz wynik

Opis słowny algorytmu:

dla każdej liczby i od 1 do 5:
oblicz j = i + 2
wypisz j